TÜKİB Yönetim Kurulu Başkanı Fırat Develioğlu Almaty Invest Forumu’na konuşmacı olarak katıldı

29 / 11 / 2018

     Bugün Almatı’da düzenlenen 6. Yatırım ve İnovasyon Forumu “Almaty Invest – 2018”in Almatı Şehir Valisi Baurjan Baybek ve “Atameken” Ulusal Girişimciler Odası Başkanı Ablay Mırzahmetov’un katıldıkları açılış oturumunda TÜKİB Yönetim Kurulu Başkanı Fırat Develioğlu da konuşma yaptı.

     Her sene olduğu gibi 6. Forum da, dünyaca tanınmış siyasileri, iş çevrelerinin önde gelen isimleri, çeşitli uluslararası örgüt ve finans kuruluşlarının yöneticilerini biraraya getirdi.

     Konuşmaların sunumlar eşliğinde yapıldığı, interaktif formatta yapılan oturuma Kazakistan ile Türkiye arasındaki ticari ve ekonomik ilişkilerin daha da pekiştirilmesinde katkılarından dolayı, şimdiye kadar gerçekleştirdiği büyük projeleriyle önde gelen Türk iş adamlarından biri olarak foruma davet edilen TÜKİB Yönetim Kurulu Başkanı Fırat Develioğlu, Almatı ve genel olarak Kazakistan ekonomisine yatırım yapma sebeplerinden ve imkanlarından, ileride hayata geçirilecek projelerden bahsetti. Fırat Develioğlu, ekonominin gelişmesinde Organize Sanayi Bölgeleri’nin önemini belirterek, halen Kazakistan’da Türk modeli OSB’lerin kurulması konusunun gündemde olduğunu ve Türkiye’nin bu konuda desteğini esirgemeyeceğini ifade etti. 

     Açılış oturumu sonucu Almatı Şehir Valiliği yetkilileri ile şehirde yatırım projelerini uygulayacak şirketler arasında Eksen Group’un “Downtown Almaty” finans, sosyal ve iş merkezi inşaatı dahil birkaç büyük yatırım projesi ile ilgili karşılıklı anlayış memorandumları imzalandı.

 

TÜKİB Yönetim Kurulu Başkanı Fırat Develioğlu’nun konuşması :

     Sayın Almatı Valisi, Sayın Yatırımlar ve Kalkınma Bakanı, Sayın «Atameken» Ulusal Girişimciler Odası Başkanı, Saygıdeğer Konuşmacılar ve Kıymetli Konuklar.

Sizi ülkem, birliğim ve şahsım adına saygı ile selamlıyorum.

Sözlerime başlamadan önce, Almaty Invest Forumu’na konuşmacı olarak nazik davetiniz için şükranlarımı arz etmek isterim.

Kazakistan, SSCB dağıldıktan sonra Cumhurbaşkanı Sayın Nursultan Nazarbayev önderliğinde ekonomik, siyasi yapılanma ve kalkınma sürecine girdi. Burada, Cumhurbaşkanı’nın doğru ekonomi politikaları ile kararlılığı çok büyük önem arz etmektedir. Kendisi, dışa kapalı bir ekonomi yaratmaktansa, yabancı yatırımların ve sermayenin ülkeye çekilmesine yönelik gerekli kararlılığı göstermiştir. Uygulanan ekonomi politikaları, ülkede yabancı yatırımları cazip hale getirdi ve Kazakistan’nın kalkınmasında çok önemli bir etken oldu.

Türkiye ile Kazakistan arasındaki ticari ve ekonomik ilişkiler, kardeş Kazakistan’ın 1991 yılında bağımsızlığını kazanmasıyla gelişmeye başladı. Kazakistan’ın bağımsızlığını ilk tanıyan ülke Türkiye’dir; Kazakistan ile çeşitli sahaları ihtiva eden ve aynı zamanda iki ülke arasındaki ekonomik ve ticari ilişkilerin hukuki altyapısını oluşturan birçok işbirliği anlaşması ve protokolleri imzalamıştır. Bunun neticesinde Kazakistan’ın resmi istatistiklerine göre iki ülke arasındaki karşılıklı ticaret hacmi günümüzde 2 milyar dolara ulaşmıştır. Ülkedeki hali hazır Türk yatırımları 3,2 milyar dolar düzeyindedir. Önümüzdeki dönemde bu miktarın 5 milyar dolara çıkarılması hedeflenmektedir. Türk girişimcilerin özellikle gıda, ilaç-kimya sanayisi, inşaat, madencilik, otelcilik ve imalat sektörlerinde çalıştığı Kazakistan’da, müteahhitlik sektöründe Türk şirketlerinin faaliyetleri gün geçtikçe artıyor. 2017 yılı itibariyle Türk müteahhitlik firmalarınca Kazakistan’da üstlenilen projelerin toplam değeri 23,4 milyar Doları aştı.

     Kazakistan ve Türkiye arasındaki ticaret hacminin 10 milyar dolara çıkarılması hedefi en üst düzeyde yapılan görüşmelerde dile getirilmektedir. Bu amaç doğrultusunda Türkiye ile Kazakistan arasında 2009 yılında Stratejik Ortaklık Anlaşması imzalandı. Cumhurbaşkanlarımız da kardeş ülkelerimiz arasındaki ticari-ekonomik ilişkilerin istikrarlı bir şekilde arttırılmasına ve derinleştirilmesine verdikleri önemi, siyasi iradelerini biraraya geldikleri her görüşmede dile getirmektedirler.

TÜKİB olarak, biz de bu hedefe ulaşılması konusunda katkılarımızı ve çalışmalarımızı devam ettireceğiz. Türk Kazak İş Adamları Birliği TÜKİB’in temelleri Kazakistan bağımsızlığının ve Kazakistan ile Türkiye arasındaki diplomatik ilişkilerinin 25.yıldönümü olan 2016 yılında atılmıştır.  Büyük miktarda Türk ve Kazak sermayesini temsil eden TÜKİB, Abdi İbrahim, Ahsel Holding, Anadolu Grubu (Efes Kazakistan, Coca Cola ve Ramstore), Doğuş Holding, Eczacıbaşı – İpek Kağıt, Kassanov Group, Zorlu Holding, Sembol İnşaat, Eksen Grubu ve Alarko gibi Kazakistan pazarındaki en güzide Türk ve Kazak şirketleri çatısı altında toplamaktadır.

TÜKİB’in ana hedefleri Türkiye ile Kazakistan arasındaki ticari, sanayi ve ekonomik ilişkileri daha da güçlendirmek, iş adamlarımız arasındaki iş temaslarına ve işbirliklerine ivme kazandırmak, her iki ülkenin firmalarına ve iş adamlarına faaliyet gösterdikleri alanlarda danışmanlık yapmaktır.

İki ülke arasındaki ticaret hacminin arttırılmasına yönelik çabalarımızın bir tanesi de Almatı şehrinde 26 bin m2’lik alana sahip Türk Ticaret Merkezi’nin kurulmasıdır. Kazakhstan Ziraat International Bank’ın 5 bin m2 merkez ofisinin de bulunacağı bu merkezde Türkiye’de faaliyet gösteren firmaların Kazakistan’da iş yapmaları doğrultusunda mağaza, ofis, depo, showroom birimlerini bulunduracak, aynı zamanda içerisinde yer alan firmalara hukuki, mali ve danışmanlık hizmetlerinin sunulduğu merkezdir. Hukuki danışmanlık şirket kurma, şirketin yasal statüsü hakkında bilgi verme gibi unsurlardan oluşmaktadır. Mali danışmanlık ise vergilendirme, personel sigortaları ve vergileri gibi desteklerden oluşmaktadır. Bu merkez, bir nevi «Tek Pencere» işlevini yürütecek ve Türk yatırımcıların Kazakistan’da iş ve yatırım yapma konusunda bilgi edinecek ilk adres olacaktır.  Bunun yanısıra, Türk Ticaret Merkezi’nde, Türk firmaları kendi mallarını tanıtarak pazarlamasını yapabilecek ve Kazak tüketicileri Türk ürünlerine daha kolay ulaşabilecektir.

Türk Kazak İş Adamları Birliği TÜKİB’e üye şirketlerin Kazakistan’a yapmış oldukları yatırımlardan bahsedecek olursak,

Kazakistan pazarına 1996 yılında Karaganda şehrinde özelleştirme yoluyla satın aldığı bir bira fabrikası ile adım atan Anadolu Grubu, 2003 yılında Almatı’da yeni bir fabrika daha kurarak operasyon alanını genişletmiştir. Anadolu Efes, % 58’lik pazar payı ile Kazakistan’da lider konumdadır. Firma, 750 yerel personele istihdam sağlamakta olup, yatırım tutarının yaklaşık 300 milyon ABD Doları değerindedir.

     Anadolu Grubu’nun Kazakistan’daki diğer önemli yatırımı ise “Coca Cola İçecek A.Ş. (CCİ)” olarak 1995’te faaliyete başlayan ve şişeleme faaliyetinde bulunan firmasıdır. Firmada 700 yerel personele istihdam sağlanmakta olup yatırım tutarının yaklaşık 300 milyon ABD Dolardır.

Ayrıca, Anadolu Grup bünyesinde faaliyet göstermeye başlayan Ramstore marketler zincirinin Kazakistan genelindeki yatırımının 100 milyon Dolar civarındadır. Bu çerçevede, Anadolu Grubuna ait Kazakistan’daki toplam yatırımların 700 milyon Dolar seviyelerindedir.

Kazakistan’ın Almatı şehrinde, 1996 yılında yapımı tamamlanan ve işletmeye açılan InterContinental Almaty Oteli, Ahsel Holding’in yapım ve işletmesini üstlendiği ülkedeki en büyük yatırımıdır. Ahsel Holding’in Almatı’daki Ahsel Kent ve Edelvise gibi konut yatırımları da dahil edersek 700 milyon Dolar değerinde yatırımı bulunmaktadır.

2013 yılında Yıldırım Şirketler Grubu tarafından satın alınarak Yılmaden Holding bünyesine katılan Kazakistan’ın Aktobe şehrindeki Voshod Krom Madenine yönelik yapılan yatırım 450 milyon Dolar’dır. Firmanın Kazakistan’ın Taraz şehrinde 300 milyon Dolar değerinde sodyum karbonat üretim tesisi yapım süreci devam etmektedir. Fabrika kurulum çalışmaları 2018 yılı Haziran ayı itibarıyla başlamış olup, 2 sene sonrasında üretim faaliyetlerinin başlaması planlanmaktadır.

Astana’da Sembol İnşaat tarafından inşa edilen ve işletilen Han Çadırı Alışveriş ve Eğlence Merkezi, Kazakistan’ın başkenti Astana’da 2012 yılında açılmıştır. Proje yaklaşık 350 milyon ABD Dolarına mal olmuştur. Rixos Otel yatırımları ile birlikte firmanın toplam yatırımının 450 milyon Dolar seviyelerindedir.

Almatı’da merkezi bulunan Eksen Grubun gayrimenkul sektöründe 20 milyon Dolar seviyelerinde yatırımı bulunmaktadır. Bunun yanısıra, Downtown Almaty projesi kapsamında toplam 300 milyon Dolar yatırım yapılacak. Bu proje, bünyesinde 5 yıldızlı otel, iş merkezi, alışveriş ve yaşam merkezi ile konut barındırmaktadır.

Merkezi Almatı’da bulunan ve Kazakistan genelinde perakende, müteahhitlik ve Aktau’da havalimanı işletmeciliği yapan Turkuaz Şirketler Grubunun Kazakistan’daki yatırımları 135 milyon Dolar’dır.

Abdi İbrahim firmasının Almatı’da ilaç üretim hattı bulunmakta olup, firmanın Kazakistan’daki toplam yatırımı 60 milyon Dolar’dır.

İpek Kağıt Eczacıbaşı firmasının Astana’da kuru mendil, kağıt havlu ve tuvalet kağıdı üretimi tesisleri bulunmakta olup, toplam yatırım değeri 16 milyon Dolar’dır.

Kazakistan’da savunma alanındaki en önemli yatırımı Savunma Sanayi Müsteşarlığı önderliğinde 2011 yılında kurulan Kazakhstan Engineering ve ASELSAN A.Ş. ortak girişimi olan Kazakistan ASELSAN Engineering (KAE) firmasıdır. Kuruluş sermayesi 6 Milyar Tenge yani 44 milyon Dolardır. 2013 yılı sonunda açılışı yapılan ve elektro-optik sistemler üretimi (gece görüş cihazları ve termal görüş sistemleri) yapmak üzere kurulan fabrika 2014 yılında faaliyete geçmiştir.

Kazakistan’ın tarihinde ilk defa, kamu-özel işbirliği (PPP) kapsamında yapımına başlanmış olan "Büyük Almatı Çevre Yolu Projesi" BAKAD, Makyol (%30 pay)-Alarko (%30 pay) ve Güney Koreli SK firması (%40 pay) tarafından hayata geçirilecektir. Projenin müteahhitlik kısmı 475 milyon Dolar, yapım sonrası 16 yıl işletmesi de dahil olmak üzere toplam 1,5 milyar Doların üzerinde büyüklüğe sahip bir projedir. Firmalarımızın söz konusu projede, “müteahhitlik” boyutunda sahip olduğu pay, 285 milyon Dolara tekabül etmektedir. Toplam yatırım tutarı ise 710 milyon dolardır.

Değerli konuklar! Az önce bahsetmiş olduğum Türk yatırımlarının bu ülkede yapılmasının önemli bir kaç sebebi bulunmaktadır. İlki ezelden beri süregelen Türk-Kazak kardeşliğidir. İkincisi ise, Kazakistan’daki elverişli yatırım koşulları ve yatırım ortamıdır. Pozitif yatırım ortamı, Kazak devleti tarafından yatırımcılara sağlanan destek ve güvenceler, Orta Asya Bölgesi’nde Kazakistan’ın en hızlı gelişen ekonomiye sahip olması Kazakistan’a ve Almatı’ya yatırımı cazip kılmaktadır.

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından açıklanan rapora göre Dünya Ticaret Örgütü’ne 2015 yılı itibariyle üye olan Kazakistan son yıllarda iş ve yatırım ortamı konusunda önemli gelişme kaydetti. Birçok uluslararası finans ve ekonomi kuruluşları, devlet yetkilileri ve iş adamları da bu konuda hemfikirdir. Bunun yanısıra, biliyorsunuz, Kasım ayının başında Dünya Bankası Doing Business İndex’ine göre Kazakistan 190 ülke arasında 28.sıraya yükseldi. Bu sıralama da ülkede iş yapma ortamı hakkında çok önemli mesajlar vermektedir.

Ekonominin gelişmesinde Organize Sanayi Bölgeleri vasıtasıyla sanayileşmenin de ayrı bir önemi bulunmaktadır. 1961 yılında Türkiye’nin Bursa şehrinde ilk OSB kurulurken, sanayinin geliştirilmesine yönelik teşvik tedbiri olarak kuruldu. Günümüzde Türkiye’nin dünyanın en büyük 17. ekonomisine sahip olmasında organize sanayi bölgelerinin rolü çok büyüktür. Bugün Türkiye genelinde 308 Organize Sanayi Bölgesi bulunmakta, burada 57 bin firma faaliyetlerini sürdürmekte ve toplam 1 milyon 430 bin kişiye istihdam sağlamakta. OSBlerin önemini ve büyüklüğünü ifade etmek için, Türkiye’nin Kayseri şehrinde bulunan 3 Organize Sanayi Bölgesini gösterebiliriz. Bu OSB’lerde toplam 1926 firma bulunmakta ve 73 bin kişi çalışmaktadır. Kazakistan genelinde 11 Sanayi Bölge mevcut ve en büyüğü Almatı’daki Sanayi Bölgesidir ve 40 firma faaliyet göstermektedir. Kazakistan’da organize sanayi bölgelerinin artmasına yönelik çalışmalarda Türkiye ile sıkı işbirliği söz konusu. Daha önceki yıllarda Kazakistan’ın Eyalet Valilikleri ve beraberindeki iş heyetleri Türkiye’nin bir çok OSBsine resmi geziler düzenlemiştir. Bu temaslar halen devam etmekte olup, Türk modeli OSBlerin Kazakistan’da kurulması konusunda Türkiye desteklerini devam ettirecektir. Örneğin, yakın zamanda işletmesi tamamen Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği tarafından yapılacak olan Türk Organize Sanayi Bölgesinin Almatı yakınlarında açılması planlanmaktadır.   

Sözümü tamamlamadan önce, şunu da belirtmek isterim. Biz, Türk Kazak İş Adamları Birliği olarak, Türk İş Adamlarının Kazakistan’a yatırım yapmaları konusunda her zaman çağrıda bulunmaktayız ve bunu yapmaya devam edeceğiz. Kazakistan dünyanın yatırıma en müsait ülkelerinden biridir.  

Bu noktada sözümü müsaadenizle tamamlamak istiyorum. Dinlediğiniz için teşekkür ederim.